Στον ‘Αγιο Φερμίν ζητάμε, που είναι ο κυριός μας, να μας καθοδηγήσει στον δρόμο και να μας δώσει την ευχή του. Κάπως έτσι αρχίζουν οι ημέρες του Ιουλίου στην Παμπλόνα. Στις γιορτές που διαρκούν μια εβδομάδα, φέτος από αύριο στις 12:00, το μεσημέρι με την έναρξη των γιορτών στην πλατεία Δημαρχείου και το «τσουπινάθο» όπως λέγεται και θα διαρκέσουν μέχρι τις 14 Ιουλίου τα μεσάνυχτα με το σβήσιμο των κεριών και το τραγούδι “pobre de mi”. Μέρες γεμάτες βασκική παράδοση, μέρες γεμάτες συμβολισμό, και… κινδύνους. Πρόκειται για μια γιορτή η αρχή της οποίας πάει μακριά στον χρόνο αλλά που από τον 20^ο αιώνα και χάρη στον Έρνεστ Χέμινγουεϊ και το «Ο ήλιος Ανατέλλει Ξανά» έγινε πασίγνωστη και… κοσμοαγάπητη. Σε ό,τι αφορά την παράδοση αξίζει να υπογραμμιστεί πως η Ιβηρική Χερσόνησος μα και η Μεσόγειος είναι γεμάτη με γιορτές αφιερωμένες στον ταύρο. Από την άλλη στην Παμπλόνα η συγκεκριμένη γιορτή εκτός των «ενθιέρος» – της κούρσας όπου 6 ταύροι κυνηγούν τους γενναίους ταυρομάχους- είναι γεμάτη από παραδόσεις της βασκικής κουλτούρας: από τις γιγαντιαίες κούκλες που κυκλοφορούν στους δρόμους, τα τραγούδια που ακούγονται – από παραδοσιακά μέχρι σύγχρονη μουσική- στις τσαράνγκας – τις μπάντες- που βρίσκονται σε κάθε πλευρά της πόλης, εννοείται τη βασκική κουζίνα – με τα εκλεπτυσμένα πίντσος – τα καναπεδάκια των Βάσκων-, ή τα βασκικά κρασιά – το ριόχα, το φημισμένο κόκκινο της περιοχής, το τσακολί – για όσους προτιμούν λευκό- ή το πατσαράν – ένα λικέρ δυνατό από γλυκάνισο και δαμάσκηνα.

Οι κούρσες

Αναμφισβήτητα όμως αυτό που κερδίζει τα βλέμματα όλων είναι οι κούρσες. Στις 8:00 το πρωί κι αφού έχουν ζητήσει την προστασία του Σαν Φερμίν οι επίδοξοι δρομείς είναι έτοιμοι! Ο δρόμος που έχουν να διανύσουν είναι μόλις 848 μέτρα. Τρέχουν όμως στους στενούς δρόμους της Παμπλόνα –ιδίως την Κάγιε Εσταφέτα- και έχουν πίσω τους 6 ταύρους, οι οποίοι το απόγευμα θα συμμετέχουν σε κανονική ταυρομαχία! Το 94% των δρομέων είναι άντρες ηλικίας από 20 έως 35 ετών. Γράφονται για να τρέξουν περίπου 2.500 άτομα τις καθημερινές ενώ στις κούρσες του σαββατοκύριακου ο αριθμός ανεβαίνει στις 4.000. Γυναίκες είναι μόλις ένα 6% κι αυτές μπαίνουν μπροστά από τους άντρες. Σε ό,τι αφορά τις συμμετοχές το 40% είναι από τη Ναβάρα, 30% από την υπόλοιπη Ισπανία κι ένα 30% από τον υπόλοιπο κόσμο, με τους περισσότερους να είναι αγγλοσάξονες. «Για να τρέξεις πρέπει να είσαι φρέσκος και στο σώμα και στο μυαλό» είπε μιλώντας στην ισπανική τηλεόραση ο Ούγο Θαμπάλθα, ο οποίος έχει τρέξει 8 φορές. Πρέπει να ακολουθήσει δε ο κάθε ένας και τις οδηγίες που το Δημαρχείο της Παμπλόνα μοιράζει: Να μην έχει καταναλώσει αλκοόλ, να έχει καλή φυσική κατάσταση, να είναι ντυμένος κατάλληλα, να μην κρατά κάτι στα χέρια του, να μην πειράξει και για κανένα λόγο τους ταύρους, να τρέχει πάντα σε ευθεία! Γιατί θέλει να συμμετάσχει κάποιος; Πολλοί σε όλα αυτά τα χρόνια έχουν πάρει μέρος θέλοντας να κάνουν μια τρέλα πριν τον γάμο τους – συνήθως- ή θέλοντας να εκπληρώσουν ένα τάμα όπως σώθηκαν από κάποια ασθένεια!

Επικινδυνότητα…

Από το 1910 έχουν καταγραφεί 16 θάνατοι με τον τελευταίο το 2009. Το Δημαρχείο της Παμπλόνα από τον Δεκέμβριο του 2023 αποφάσισε να τοποθετήσει πλάκες στη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους συμμετέχοντας στις κούρσες.

Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί πως δεν είναι όλοι υπέρμαχοι των Γιορτών του Σαν Φερμίν. Αφενός όσοι μάχονται για τα δικαιώματα των ζώων που, όπως ακριβώς συμβαίνει και σε άλλες πόλεις, αντιτίθενται στις ταυρομαχίες θεωρώντας τες ως βασανιστήρια για τα ζώα. Αφετέρου, να τονιστεί και η υπόθεση που συγκλόνισε την Ισπανία το 2016, έλαβε το όνομα «αγέλη των λύκων», αφορούσε τον ομαδικό βιασμό μιας έφηβης από 5 άντρες κι αποτέλεσε την αρχή για το ισπανικό #metoo που κατέληξε στην αλλαγή του νόμου για τον βιασμό και τις σεξουαλικές επιθέσεις.

ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΑΚΡΗ